Soorten Brood: Dé complete gids met alle broodsoorten

Ben je weleens verdwaald in het broodschap van de supermarkt? Alle verschillende soorten brood, van licht tot donker, van zacht tot knapperig… Het kan behoorlijk overweldigend zijn! Geen zorgen, in deze complete gids ontdek je welke soorten brood er zijn en wat het verschil tussen ze is.

Indeling broodsoorten

De meeste broodsoorten in Nederland kun je indelen in vier hoofdcategorieën. Deze indeling is gebaseerd op welk deel van de graankorrel wordt gebruikt bij het maken van het brood. Klinkt technisch? Geen zorgen, het is eigenlijk heel logisch!

Witbrood

Witbrood wordt gemaakt van bloem. Dat betekent dat alleen het zetmeelrijke binnenste van de graankorrel wordt gebruikt. De zemelen (de buitenkant) en de kiem zijn verwijderd. Daardoor krijg je dat zachte, lichte brood dat veel mensen zo lekker vinden.

Herken je aan:

• Lichte, crème kleur van de kruim
• Zachte textuur
• Milde smaak
• Dunne, zachte korst (bij busbrood) of knapperige korst (bij stokbrood)

Populaire voorbeelden:

• Tijgerbrood (met rijstcouche voor dat streepjespatroon)
• Casinobrood (het klassieke witte busbrood)
• Knipwit (met handgemaakte knip)
• Ciabatta (Italiaans, luchtig met grote gaten)
• Stokbrood/baguette (Frans, knapperig)

Witbrood is niet per se ongezond, maar bevat wel minder vezels dan bruin of volkoren brood. Het is perfect voor tosti’s, wentelteefjes of gewoon met een lekker beleg!

Bruinbrood

Bruinbrood zit precies tussen wit en volkoren in. Het wordt gemaakt van een mengsel van bloem én volkorenmeel. Hierdoor krijg je meer vezels dan witbrood, maar het blijft zachter en milder van smaak dan volkoren.

Let op! De kleur van brood zegt niet alles. Sommige bruine broden krijgen hun kleur van toegevoegde ingrediënten zoals karamel of moutextract, en niet van volkorenmeel. Check altijd het etiket als je zeker wilt weten wat erin zit.

Herken je aan:

• Donkerder kleur dan witbrood
• Iets steviger textuur
• Voller van smaak
• Soms zichtbare zemelvlokjes

Populaire voorbeelden:

• Bruin casinobrood
• Bruin vloerbrood
• Tijgerbruin
• Bruine pistolets

Bruinbrood is een goede keuze als je meer vezels wilt eten dan met witbrood, maar volkorenbrood te zwaar vindt.

Volkorenbrood

En dan de winnaar in de gezondheidsafdeling: volkorenbrood! Dit wordt gemaakt van 100% volkorenmeel. Dat betekent dat de héle graankorrel gebruikt wordt: de zemelen, de kiem én de zetmeelrijke kern.

Volgens het Voedingscentrum is volkorenbrood de gezondste keuze omdat het rijk is aan vezels, B-vitamines en mineralen zoals ijzer en magnesium. Deze voedingsstoffen zitten voornamelijk in de zemelen en de kiem – precies de delen die bij wit brood worden weggehaald!

Herken je aan:

• Duidelijk zichtbare zemelvlokjes
• Stevige, volle textuur
• Nootachtige, volle smaak
• Donkerbruine kleur (maar let op: kleur alleen is niet betrouwbaar!)
• Het woord “volkoren” of “100% volkoren” op het etiket

Populaire voorbeelden:

• Fijn volkoren (fijnere structuur)
• Grof volkoren (met gebroken graankorrels)
• Boeren volkoren (rustiek, groot brood)
• Volkoren casino
• Volkoren speltbrood

Volkorenbrood zorgt voor een langer verzadigd gevoel en is beter voor je spijsvertering. Een echte aanrader dus!

Meergranenbrood: rijk aan variatie

Meergranenbrood wordt gemaakt van verschillende graansoorten. Denk aan tarwe gecombineerd met rogge, haver, maïs of gerst. Vaak zie je ook zaden en pitten toegevoegd zoals zonnebloempitten, lijnzaad of sesamzaad.

Belangrijk om te weten: De basis van meergranenbrood kan zowel bloem als volkorenmeel zijn. Een meergranenbrood op bloembasis heeft dus niet per se meer vezels dan gewoon witbrood! Check het etiket om te zien of er “volkoren” in staat.

Herken je aan:

• Zichtbare zaden en/of pitten
• Variatie in kleur en textuur
• Rijk aan smaak
• Vaak iets kruimeliger

Populaire voorbeelden:

• 5-granen brood
• 7-granen brood
• Zaden & pitten brood
• Noten-meergranen
• Zonnepit brood

Meergranenbrood is heerlijk afwisselend en vaak rijk aan smaak. Kies een variant op volkorenbasis voor de meeste voedingsstoffen!

Type	Meel	Vezels	Smaak	Beste voor
Witbrood	Bloem	Laag	Mild	Tosti’s
Bruinbrood	Mix	Medium	Voller	Dagelijks gebruik
Volkorenbrood	100% volkoren	Hoog	Nootachtig	Dagelijks, gezonde keuze
Meergranenbrood	Varieert	Varieert	Rijk	Afwisseling

Broodsoorten op basis van graantype

Naast de indeling wit/bruin/volkoren, kun je brood ook indelen op basis van welk graan er gebruikt is. Tarwe is veruit het populairst in Nederland, maar er zijn zoveel meer mogelijkheden!

Tarwebrood

Verreweg de meeste broodsoorten in Nederland zijn gemaakt van tarwe. Tarwe is perfect voor broodbakken omdat het veel gluten bevat. Gluten zorgt ervoor dat het deeg mooi rijst en een luchtige structuur krijgt.

Varianten:

• Wittarwebrood (van bloem)
• Bruintarwebrood (mix)
• Volkorentarwebrood (hele korrel)

Bijna al het casinobrood, tijgerbrood, en stokbrood dat je in de winkel ziet is van tarwe gemaakt. Het is het werkpaard van de broodwereld!

Speltbrood

Speltbrood wordt steeds populairder! Spelt is eigenlijk een oeroude variant van tarwe. Het heeft een iets nootachtigere smaak dan gewone tarwe en sommige mensen vinden het beter verteerbaar.

Wat maakt spelt bijzonder:

• Rijk aan eiwitten en vezels
• Bevat iets meer mineralen dan gewone tarwe
• Nootachtige, licht zoete smaak
• Ook beschikbaar als volkoren spelt

Let op: Spelt bevat wél gluten, dus het is niet geschikt voor mensen met coeliakie. De mythe dat spelt “glutenvrij” is, klopt dus niet!

Verkrijgbaar als:

• Spelt casinobrood
• Volkoren speltbrood
• Spelt vloerbrood
• Spelt pistolets

Heb je speltbrood nog nooit geprobeerd? Doe het eens! De nootachtige smaak maakt het extra lekker voor een boterham met kaas.

Roggebrood

Roggebrood heeft een heel andere structuur dan tarwebrood. Het is compacter, zwaarder en heeft een licht zure smaak. Rogge bevat minder gluten dan tarwe, waardoor het brood steviger wordt.

Herken je aan:

• Donkere kleur
• Compacte, vaste structuur
• Zure, volle smaak
• Kleine kruim (geen grote gaten)

Bekende voorbeelden:

• Pumpernickel (Duits donker roggebrood)
• Rogge-tarwe brood (lichtere mix)
• Volkoren roggebrood
• Rogge meergranen

Roggebrood is typisch Duits en Scandinavisch. Het is heerlijk met hartige belegen zoals kaas, worst of zalm. De zure smaak en stevige structuur maken het perfect voor een stevig ontbijt!

Haverbrood

Haverbrood wordt meestal gemaakt door haver te mengen met tarwebloem. Puur haverbrood is zeldzaam omdat haver weinig gluten bevat. Maar die combinatie werkt perfect!

Voordelen van haver:

• Rijk aan bèta-glucanen (goed voor cholesterol)
• Veel vezels
• Langzaam verteerbare koolhydraten
• Licht zoete smaak

Haverbrood is een slimme keuze als je je cholesterolgehalte wilt verlagen. De vezels in haver hebben namelijk een bewezen effect op LDL-cholesterol, volgens onderzoek van Wageningen University & Research.

Maïsbrood

Maïsbrood heeft die kenmerkende goudgele kleur en een licht zoete smaak. In Nederland vind je het vooral in meergranenbrood, want puur maïsbrood is hier minder gebruikelijk.

Bijzonderheden:

• Glutenvrij (als 100% maïs)
• Zoetere smaak dan andere broden
• Kruimeliger structuur
• Goudgele kleur

Maïsbrood is populair in Amerika (cornbread) en Mexico (tortilla’s van maïsmeel).

Gerstbrood en andere granen

Gerstbrood is zeldzamer, maar wel verkrijgbaar in specialistische bakkerijen. Gerst is een van de oudste graansoorten ter wereld. Daarnaast zie je ook wel brood van boekweit (eigenlijk geen graan maar een pseudograan), quinoa of amarant in reformwinkels.

Deze alternatieven zijn vaak interessant voor mensen die afwisseling zoeken of specifieke voedingsbehoeften hebben.

Soorten brood op basis van bakwijze en vorm

De manier waarop brood gebakken wordt en welke vorm het krijgt, bepaalt ook de naam en het karakter van het brood. Hier zie je enorme verschillen!

Vloerbrood

Vloerbrood wordt – zoals de naam al zegt – direct op de ovenvloer gebakken, zonder vorm. Het deeg mag zijn eigen vorm aannemen. Dit geeft dat typische rustieke, ambachtelijke uiterlijk.

Herken je aan:

• Onregelmatige, organische vorm
• Dikke, knapperige korst
• Luchtige, grofmazige kruim
• Vaak met bloem bestoven bovenkant

Voorbeelden:

• Boerenbrood
• Landbrood
• Volkoren vloerbrood
• Desem vloerbrood

Vloerbrood is perfect om te snijden en te roosteren. Die knapperige korst is onweerstaanbaar! Je vindt het vooral bij ambachtelijke bakkers, maar ook steeds vaker in de supermarkt.

Busbrood (Casinobrood)

Busbrood wordt gebakken in een rechthoekige broodvorm, ook wel “bus” genoemd. Hierdoor krijg je die perfecte rechthoekige vorm met zachte korst en gelijkmatige sneetjes.

Herken je aan:

• Rechthoekige vorm
• Zachte korst aan alle kanten
• Fijne, gelijkmatige kruim
• Perfecte sneetjes voor in de broodrooster

Waarom heet het casino? De naam “casino” komt niet van een gokplek, maar van de Italiaanse broodvorm “cassetta” (kistje). Dat werd in Nederland “casino”!

Verkrijgbaar in:

• Wit casino
• Bruin casino
• Volkoren casino
• Meergranen casino

Casinobrood is het populairste brood in Nederland. Makkelijk, handig en perfect voor je dagelijkse boterham of tosti.

Knipbrood

Knipbrood herken je direct aan die karakteristieke “knip” aan de bovenkant. Deze wordt met de hand in het deeg gemaakt voordat het brood de oven in gaat. Het geeft een ambachtelijke uitstraling.

Herken je aan:

• Handgemaakte knip/snede aan de bovenkant
• Vaak langwerpige vorm
• Mix van zachte en krokante korst
• Rustieke uitstraling

Varianten:

• Knipwit
• Knipbruin
• Volkoren knipbrood

De knip is niet alleen mooi, hij heeft ook een functie: het brood kan er mooi “openscheuren” tijdens het bakken, waardoor de warmte goed kan ontsnappen.

Desembrood / Zuurdesembrood

Desembrood is helemaal hot! In plaats van gist wordt dit brood gerezen met een natuurlijke zuurdesemcultuur (starter). Dat is een mengsel van meel en water waarin wilde gisten en bacteriën leven.

Wat maakt desem zo bijzonder:

• Langere rijstijd (vaak 12-24 uur)
• Licht zure smaak
• Langer houdbaar
• Beter verteerbaar (door fermentatie)
• Luchtige, grofmazige kruim met grote gaten

Gezondheidsvoordelen: Onderzoek gepubliceerd in het European Journal of Clinical Nutrition laat zien dat desembrood een lagere glycemische index heeft dan gewoon brood. Dat betekent dat je bloedsuikerspiegel minder snel stijgt en je langer een verzadigd gevoel hebt.

Varianten:

• Wit desembrood
• Volkoren desem
• Rogge desem
• Desem vloerbrood

Desembrood is perfectie voor liefhebbers van ambachtelijk brood. Het vergt meer tijd en vakmanschap om te maken, maar de smaak en structuur zijn onvergelijkbaar!

Broodjes en speciaalbrood

Met kleinbrood bedoelen we alle brood dat minder dan 100 gram weegt. Dit is een enorm diverse categorie met broodjes voor elk moment van de dag!

Hartige broodjes

Kaiserbroodjes

• Oostenrijse oorsprong
• Stervormig patroon op de bovenkant
• Luchtig en zacht van binnen
• Krokant korstje
• Perfect voor lunchbroodjes

Pistoletjes

• Klassiek Nederlands broodje
• Klein, rond, stevig
• Wit of volkoren
• Ideaal voor op de fiets naar school/werk!

Italiaanse bollen

• Groot, wit, luchtig
• Zacht van structuur
• Heerlijk voor luxe broodjes
• Vaak met olijfolie in het deeg

Mueslibrollen

• Met muesli en granen
• Gezonde keuze
• Vol van smaak
• Perfect voor een voedzaam ontbijt

Sesambroodjes

• Met sesamzaadjes
• Licht nootachtige smaak
• Heerlijk met hummus of falafel
• Vaak gebruikt voor hamburgers

Zoete broodjes

Croissants

• Franse klassieker
• Bladerdeeg, boterrijk
• Luchtig en knapperig
• Heerlijk bij koffie of thee

Krentenbollen

• Met rozijnen/krenten
• Licht zoet
• Soms met kaneel
• Perfect geroosterd met boter

Internationale broodsoorten in Nederland

Nederland is een multicultureel land en dat zie je terug in ons broodaanbod! Van Turkse pide tot Franse baguette – je hoeft niet eens het land uit voor deze wereldse lekkernijen.

Turks Brood

Turkse broodsoorten zijn enorm populair in Nederland. Je vindt Turkse bakkerijen in bijna elke stad, waar ze dagelijks vers brood bakken.

Pide

• Bootjesvorm brood
• Vaak gevuld (kaas, gehakt, spinazie)
• Knapperige bodem, zachte bovenkant
• Perfect voor lunch of diner

Simit

• Ronde kring met sesamzaadjes
• Turks streetfood bij uitstek
• Licht krokant
• Heerlijk bij thee of als snack

Bazlama

• Plat, rond pannenbrood
• Zacht en buigzaam
• Ideaal om op te rollen met vlees/groenten
• Vergelijkbaar met pita

Gözleme

• Gevuld pannenbrood
• Dun en knapperig
• Traditionele vullingen: feta, spinazie, gehakt
• Wordt ter plekke gebakken

Lavas

• Dun, plat brood
• Lijkt op tortilla
• Voor wraps en döner
• Zacht en flexibel

Waar te koop: Turkse bakkerijen, toko’s, en steeds vaker ook bij de grotere supermarkten zoals Albert Heijn en Jumbo.

Marokkaans Brood

Marokkaans brood is een belangrijk onderdeel van de Marokkaanse eetcultuur. Bij bijna elke maaltijd hoort vers brood!

Khobz

• Rond platbrood
• Het dagelijkse hoofdbrood
• Gebakken in een houtoven of pannen
• Luchtig met zachte korst
• Perfect om eten mee op te pakken

Harcha

• Griesmeel pannenbrood
• Licht zoet en kruimelig
• Heerlijk bij thee
• Met boter en honing onweerstaanbaar

Msemen

• Gevouwen, gelaagd platbrood
• Vergelijkbaar met paratha
• Krokant buiten, zacht binnen
• Zoet of hartig te eten

Beghrir

• “Duizend-gaten pannenbrood”
• Sponsachtige textuur
• Traditioneel met honing en boter
• Voor het ontbijt

Waar te koop: Marokkaanse bakkerijen, toko’s, en sommige markten met internationale kraampjes.

Frans Brood

Franse broodsoorten staan wereldwijd bekend om hun kwaliteit. Gelukkig hoef je niet naar Parijs om ervan te genieten!

Baguette

• Lang, dun stokbrood
• Knapperige, gouden korst
• Luchtige kruim met grote gaten
• Vers het allerlekkerst (dag zelf eten!)
• Symbool van Frankrijk

Pain de Campagne (Boerenbrood)

• Rustiek, rond brood
• Dikke korst
• Volle smaak
• Langer houdbaar dan baguette
• Vaak met zuurdesem

Brioche

• Rijk aan boter en eieren
• Zoet en zacht
• Goudgele kleur
• Perfect voor French toast
• Luxe ontbijtbrood

Ficelle

• Dunne versie van baguette
• Nóg knapperiger
• Ideaal voor solo portie
• Minder kruim, meer korst

Pain Complet

• Volkoren Frans brood
• Vol van smaak
• Grof gemalen
• Gezonder alternatief

Waar te koop: Echte boulangeries (Franse bakkerijen), betere supermarkten, en sommige ambachtelijke bakkers die Franse technieken gebruiken.

Duits Brood

Duitse broodcultuur is enorm rijk! Duitsland heeft meer dan 3000 verschillende broodsoorten. Deze zijn ook populair in Nederland, vooral in grensregio’s.

Vollkornbrot

• 100% volkoren
• Zeer stevig en compact
• Rijk aan vezels
• Lang houdbaar
• Typisch Duits ontbijtbrood

Roggenmischbrot

• Rogge-tarwe mengsel
• Donker en voedzaam
• Volle, zure smaak
• Perfecte basis voor hartig beleg

Pumpernickel

• Donker roggebrood
• Zeer lang gebakken (tot 24 uur!)
• Iets zoete smaak
• Extreem lang houdbaar
• Heerlijk met kaas of zalm

Brezel (Pretzel)

• Kenmerkende gedraaide vorm
• Gegarneerd met grof zout
• Chewy textuur
• Vaak bij bier
• Traditionele Duitse snack

Dinkelbrood (Speltbrood)

• Van spelt (Duits: dinkel)
• Nootachtig
• Rijk aan voedingsstoffen
• Populair in biologische winkels

Waar te koop: Lidl (heeft vaak Duits assortiment!), Duitse bakkerijen, reformwinkels, en sommige biologische supermarkten.

Italiaans Brood

Italiaanse broodsoorten zijn geliefd om hun luchtigheid en olijfoliebasis.

Ciabatta

• “Pantoffel” (letterlijke vertaling)
• Platte, langwerpige vorm
• Grote, onregelmatige gaten
• Knapperige korst
• Perfect voor panini

Focaccia

• Plat ovenbrood
• Gebaseerd op olijfolie
• Vaak met rozemarijn
• Luchtig en zacht
• Heerlijk als bijgerecht

Pane Toscano

• Toscaans brood zónder zout
• Milde smaak
• Stevig van structuur
• Traditioneel bij de stevige Toscaanse gerechten

Grissini

• Dunne broodstengels
• Krokant
• Perfect bij antipasti
• Met of zonder zaden

Waar te koop: Italiaanse delicatessenzaken, betere supermarkten, en steeds vaker ook bij reguliere bakkers.

Midden-Oosten en Mediterraan

Pita

• Zakjesbrood
• Hol vanbinnen
• Perfect voor falafel/gyros
• Zacht en buigzaam

Naan

• Indiaas platbrood
• In oven of pan gebakken
• Vaak met knoflook/boter
• Bij curry gerechten

Lavash

• Dun, flexibel brood
• Armeense oorsprong
• Voor wraps
• Ook lekker krokant gebakken

Matzes

• Joods ongezuurd brood
• Zonder gist
• Krokant als cracker
• Traditioneel bij Pesach

Waar te koop: Toko’s, Midden-Oosterse supermarkten, en voor pita en naan ook gewone supermarkten.

Specialiteitsbrood en feestelijk brood

Sommige broodsoorten zijn speciaal gemaakt voor bepaalde gelegenheden, seizoenen of om extra luxe te zijn. Laten we de leukste eens bekijken!

Krentenbrood

Krentenbrood is eigenlijk gewoon brood met krenten of rozijnen erdoor. Maar wat een verschil maakt dat! De zoete krenten geven een heerlijk contrast met het zoute brood.

Varianten:

• Wit krentenbrood
• Volkoren krentenbrood
• Krentenbol (kleinere versie)
• Rozijnenbrood (iets luxer met grotere rozijnen)

Perfect voor:

• Ontbijt met boter
• Geroosterd met oude kaas (echt een aanrader!)
• Als tussendoortje
• Met roomboter en kaneel

Kerstbrood en Stollen

Als december aanbreekt, verschijnen de heerlijke kerstbroden in de schappen. Deze zijn rijker en zoeter dan gewoon brood.

Kerststol

• Duitse oorsprong
• Vol met gedroogd fruit, noten en specerijen
• Vaak met amandelspijs in het midden
• Royaal bestoven met poedersuiker
• Symboliseert het ingbakerde kindje Jezus
• Houdbaar voor weken dankzij boter en suiker

Nederlands kerstbrood

• Lichter dan stol
• Met krenten, sukade en kandijpeel
• Lekker gekruid (kaneel, kardemom)
• Vaak met amandelspijs

Paasbrood

Paasbrood is het voorjaarsbroer tje van kerstbrood. Wat lichter en frisser, passend bij het begin van de lente.

Herken je aan:

• Wit kruis op de bovenkant
• Krenten en rozijnen
• Licht gekruid (vaak minder dan kerstbrood)
• Soms met amandel

Paasbrood is heerlijk geroosterd met boter. Dat kruis eten we natuurlijk met extra eerbied! 😉

Suikerbrood

Suikerbrood is een specialiteit uit Zeeland. Het is een langwerpig wit brood met een dikke laag hagelslag ín het brood verwerkt.

Bijzonderheden:

• Oorspronkelijk uit Zeeland
• Witte hagelslag door het deeg
• Zoet maar niet té zoet
• Bij speciale gelegenheden (geboorte, verjaardag)
• Op dunne plakjes snijden!

Notenmeergranen

Dit brood zit bómvol noten – vaak walnoten, hazelnoten of pecannoten. Gecombineerd met verschillende granen krijg je een rijk, voedzaam brood vol smaak en textuur.

Voordelen:

• Rijk aan omega-3 vetzuren (vooral walnoten)
• Extra eiwitten
• Vol van smaak
• Fantastische textuur

Heerlijk met zachte kaas zoals brie of geitenkaas!

Olijvenbrood

Olijvenbrood heeft groene of zwarte olijven door het deeg verwerkt. Soms ook met zongedroogde tomaten, kruiden of feta.

Perfect voor:

• Borrelplankjes
• Bij de lunch met hummus
• Als begeleiding bij soep
• Met kruidenboter

Dieetbrood en functioneel brood

Niet iedereen kan of wil ‘gewoon’ brood eten. Gelukkig zijn er steeds meer alternatieven voor specifieke dieetwensen!

Glutenvrij brood

Ongeveer 1 op de 100 Nederlanders heeft coeliakie – een auto-immuunziekte waarbij het lichaam gluten niet verdraagt. Voor hen is glutenvrij brood essentieel.

Waarvan gemaakt:

• Rijstmeel
• Maïsmeel
• Boekweitmeel
• Aardappelzetmeel
• Tapioca
• Combinaties hiervan

Kenmerken:

• Vaak kruimeliger dan gewoon brood
• Kan droger aanvoelen
• Soms iets zoeter van smaak
• Verbeterd enorm de laatste jaren!

Merken in Nederland:

• Schär
• Dr. Oetker Glutenvrij
• Consenza
• Zeeuws Meisje
• Huismerk AH en Jumbo

Waar te koop:

• Speciale glutenvrije sectie in supermarkten
• Reformwinkels
• Online speciaalzaken

Let op kruisbesmetting! Bij sommige bakkerijen wordt glutenvrij brood in dezelfde ruimte als gewoon brood gemaakt. Voor mensen met coeliakie kan dat al problematisch zijn. Verpakt supermarktbrood is vaak veiliger.

Koolhydraatarm brood

Koolhydraatarm brood is populair bij mensen die een keto- of low-carb dieet volgen, of gewoon hun koolhydrateninname willen beperken.

Waarvan gemaakt:

• Amandelmeel
• Lijnzaad
• Sesamzaad
• Eiwit (soja, erwt)
• Psyllium (vlozaad)
• Weinig of geen granen

Kenmerken:

• 5-10x minder koolhydraten dan gewoon brood
• Rijk aan eiwitten en vezels
• Vaak nootachtige smaak
• Kan compacter zijn
• Duurder dan regulier brood

Merken:

• LéVé Koolhydraatarm (AH)
• Jumbo koolhydraatarm
• Carbs & Sugar Reduced
• Atkins brood
• Livio

Verkrijgbaar bij:

• Albert Heijn (grootste assortiment)
• Jumbo
• Aldi
• Online

Eiwitrijk brood

Eiwitrijk brood bevat extra eiwitten, vaak van zaden, noten of toegevoegd plantaardig eiwit. Perfect voor na je workout!

Kenmerken:

• 2-3x meer eiwit dan gewoon brood
• Vaak ook meer vezels
• Rijk aan zaden (lijnzaad, zonnebloempitten)
• Voller van smaak
• Langdurig verzadigd gevoel

Merken:

• Buitenman Broodnodig Proteïne
• Jumbo Proteïne+
• Biologisch eiwitbrood

Zoutarm brood

Gewoon brood bevat best veel zout – gemiddeld 1 gram per 100 gram brood. Voor mensen met hoge bloeddruk of hartproblemen kan zoutarm brood uitkomst bieden.

Let op: Zoutarm brood smaakt vaak wat flauw. Zout is niet alleen smaakmaker, maar helpt ook bij de structuur en houdbaarheid van brood. Zoutarm brood kan daarom wat sneller schimmelen.

Verkrijgbaar:

• Op recept bij diëtist
• Reformwinkels
• Sommige biologische winkels

Lactosevrij brood

Goed nieuws: de meeste broodsoorten zijn van nature al lactosevrij! Brood bevat meestal geen melk of boter.

Let op bij:

• Zoete broodsoorten (brioche, krentenbrood)
• Broodjes met boter in het recept
• Luxe casino’s met roomboter
• Croissants

Check altijd het etiket als je lactose-intolerant bent. Staat er melk, wei, melkpoeder of roomboter in de ingrediëntenlijst? Dan bevat het lactose.

Hoe herken je verschillende broodsoorten?

Nu je alle soorten brood kent, is de grote vraag: hoe weet je in de winkel of bij de bakker wat je nou precies koopt? Hier komen handige herkenningscriteria!

Op het etiket letten

1. Het woord “volkoren” is wettelijk beschermd

Dit is de belangrijkste tip! In Nederland mag een brood alleen “volkoren” heten als het minimaal 90% volkorenmeel bevat. Staat “volkoren” op het etiket? Dan weet je zeker dat je het gezonde spul hebt.

Let op varianten:

• ✅ “Volkorenbrood” = goed!
• ✅ “100% volkoren” = nóg beter!
• ⚠️ “Meergranen” = kan volkoren zijn, maar hoeft niet
• ⚠️ “Bruin brood” = zegt niets over volkoren
• ❌ “Met toegevoegd volkoren” = meestal vooral gewoon brood

2. Lees de ingrediëntenlijst

De ingrediënten staan in volgorde van hoeveelheid. Staat “volkorenmeel” of “volkoren tarwemeel” als eerste? Dan heb je een gezonde keuze!

Voorbeeld van goed volkoren brood:

• Ingrediënten: volkoren tarwemeel, water, zout, gist

Voorbeeld van “nep-volkoren”:

• Ingrediënten: tarwebloem, water, karamelsuiker, zemelen, zout, gist (Dit is gewoon wit brood met een bruin kleurtje!)

3. Let op misleidende termen

• “Meergranen” = zegt niks over volkoren
• “Bruin” = kan gewoon wit brood met karamel zijn
• “Zemelen” = vaak alleen wat toegevoegd voor de show
• “Naturel” = marketingterm, betekent niks
• “Ambachtelijk” = geen beschermde term

4. Check het vezelgehalte

Dit staat vaak op het etiket bij voedingswaarde. Volkoren brood heeft minimaal 5 gram vezels per 100 gram. Wit brood heeft vaak maar 3-4 gram.

Aan de buitenkant

De korst vertelt veel

• Dik en donker → waarschijnlijk vloerbrood, ambachtelijk
• Dun en zacht → busbrood (casino)
• Knapperig goudgeel → stokbrood, baguette
• Met scheuren → knipbrood of desembrood
• Gestreept patroon → tijgerbrood

De vorm geeft hints

• Rechthoekig → casino/busbrood
• Rond en plat → vloerbrood
• Langwerpig met punten → knipbrood
• Lang en dun → stokbrood/baguette
• Organisch/onregelmatig → ambachtelijk vloerbrood

Topping/bestrooiing

• Sesamzaadjes → vaak Turks of Marokkaans brood
• Bloem → vaak vloerbrood
• Pitten en zaden → meergranenbrood
• Niets → wit brood of glad volkoren

Kleur is NIET betrouwbaar!

Dit kan niet vaak genoeg gezegd worden: de kleur van brood zegt weinig over hoe gezond het is! Brood kan donkerbruin gemaakt worden met:

• Karamelsuiker of karamelstroop
• Moutextract
• Gebrande suiker
• Kleurstof

Een donkerbruin brood kan dus gewoon wit brood zijn met kleuring. Vertrouw op het etiket, niet op je ogen!

Aan de binnenkant

Zemelen zichtbaar = volkoren

Het makkelijkste bewijs dat je volkoren brood hebt? Zichtbare zemelvlokjes in de kruim. Die donkere vlekjes en grotere deeltjes zijn de zemelen van de hele graankorrel.

Wit brood heeft een egaal crèmekleurige kruim zonder vlekjes.

De structuur van de kruim

• Fijn en egaal → wit brood, casino
• Met zichtbare zemelen → volkoren
• Grote onregelmatige gaten → ciabatta, desem
• Klein en compact → roggebrood
• Met noten/zaden → meergranen

De kleur vanbinnen

• Crème/licht → witbrood
• Lichtbruin → bruinbrood of licht volkoren
• Donkerbruin → donker volkoren of rogge
• Grijsachtig → pure rogge

Tips voor bij de bakker

Bij de bakker heb je vaak geen etiket. Durf te vragen!

Goede vragen die je kunt stellen:

• “Is dit 100% volkoren of een mix?”
• “Welk soort meel gebruikt u hiervoor?”
• “Wat is het verschil tussen deze twee bruine broden?”
• “Welk brood heeft de meeste vezels?”
• “Heeft u brood van zuurdesem?”

Bakkers vertellen graag over hun vak! Ze waarderen het als klanten echt interesse tonen. En je leert meteen wat bij.

Let op bij biologische broden: Biologisch is niet hetzelfde als volkoren! Biologisch witbrood is nog steeds witbrood – alleen met biologische ingrediënten. Voor gezondheid wil je biologisch én volkoren.

Waar koop je welke broodsoort?

Afhankelijk van wat je zoekt, kun je verschillende plekken proberen. Hier een overzicht!

In de supermarkt

Albert Heijn

• Grootste assortiment in Nederland
• Veel huismerk varianten (goed en betaalbaar)
• A-merken als Buitenman, Perfekt
• Speciale lijn: AH Biologisch, AH Excellent
• Koolhydraatarm assortiment (LéVé)
• Glutenvrij sectie
• Verse afbakbroden
• Turkse broden steeds vaker beschikbaar

Jumbo

• Vergelijkbaar assortiment met AH
• Eigen merk proteïnebrood
• Koolhydraatarm assortiment
• Glutenvrije opties
• Vaak acties op brood
• Verse bakkerij in grotere winkels

Lidl

• Duits assortiment!
• Pumpernickel, brezel
• Volkorenbroten naar Duits recept
• Goede prijs-kwaliteitsverhouding
• Wekelijks wisselend aanbod
• Biologische lijn

Aldi

• Budget-vriendelijk
• Basis assortiment
• Duitse invloeden
• Koolhydraatarm brood
• Wekelijks aanbod

Plus, Coop, Dirk, DekaMarkt

• Standaard Nederlands assortiment
• Lokale ambachtelijke bakkers als leverancier
• Vaak eigen bakkerij-afdeling
• Regionaal verschillend aanbod

Bij de bakker

De ambachtelijke bakker is een belevenis! Hier vind je:

Voordelen:

• Vers, dagelijks gebakken
• Meer keuze in vormen en soorten
• Desembrood van eigen zuurdesem
• Speciale melen (spelt, rogge, quinoa)
• Seizoenspecialiteiten
• Persoonlijk advies
• Ondersteuning lokale ondernemer

Wat vind je er:

• Traditionele vloerbroden
• Artisanale desembroden
• Volkorenbroden met bijzondere granen
• Speciale noten/zaden varianten
• Luxe kleinbrood
• Seizoensbrood (kerststol, paasbrood)

Tip: Vraag naar het “brood van de dag” – vaak met korting omdat het die dag op moet!

Veelgestelde vragen over soorten brood

Bronnen:

• Voedingscentrum. (2024). Brood en gezondheid. www.voedingscentrum.nl
• Gezondheidsraad. (2015). Richtlijnen goede voeding 2015.
• Wageningen University & Research. (2023). Beta-glucanen in haver en cholesterol.
• European Journal of Clinical Nutrition. (2008). Effect of sourdough fermentation on non-starch polysaccharides and resistant starch content.
• Wikipedia – brood – https://nl.wikipedia.org/wiki/Brood